Dinsdag 7 april 2020 (iCal)


Plantpathogenen & Nederbanaan


Gert Kema
Wageningen University & Research, Laboratorium voor Fytopathologie

 

Micro-organismen zoals bacteriën en schimmels veroorzaken honderden ziekten in evenzoveel gewassen. Schimmels dringen het wortelstelsel of de bladeren binnen. Daarvoor hebben zij speciale organen die grote druk kunnen uitoefenen. Soms meer dan 10x de druk in een autoband. Dat kan alleen als zij zichzelf “vastlijmen” aan het oppervlak.


Gelukkig zijn planten ongevoelig voor de meeste belagers. Vaak weten schimmels de natuurlijke openingen niet te vinden. En als dat wel lukt dan hebben planten een batterij aan verdedigingsmechanismen. In een aantal gevallen lukt het schimmels om planten te koloniseren. Sommige schimmels vernietigen het bladweefsel.
Andere schimmels zijn vaatpathogenen. Verstopte vaten zijn dodelijk voor planten. De watertoevoer stopt. De bladeren verwelken en de plant sterft af.


Tijdens dat proces planten schimmels zich massaal voort. De geproduceerde sporen kunnen met de wind verspreid worden of blijven jarenlang in de bodem achter.
Sommige schimmels vermeerderen zich klonaal. Anderen hebben ook een geslachtelijke cyclus of wisselen deze vermeerderingsmechanismen af.


Zo’n ziekte is de Panamaziekte van de banaan. In de vorige eeuw roeide deze ziekte de bananenteelt in Midden-Amerika vrijwel uit. Gelukkig ontdekte men een resistente plant die in Chadsworth House in Engeland terecht kwam. Het werd een delicatesse voor de gasten van de hertog en redde de internationale bananenteelt.


Deze als Cavendish bekendstaande banaan is resistent voor de schimmel die Panamaziekte veroorzaakt.
Het succes van Cavendish resulteerde in één grote monocultuur. Het succes heeft de sector in slaap gewiegd. Thans bedreigt een nieuwe schimmelsoort Cavendish en vele lokale rassen. Nu is er echter geen vervangend ras.


In de getroffen gebieden nemen de bodemproblemen hand over hand toe. Bovendien moet er veel efficiënter met water en voedingsstoffen worden omgesprongen. Daarom is in Wageningen het concept van de “Nederbanaan” ontwikkeld. Een pragmatische manier om veel problemen te boven te komen.

In de lezing wordt nader ingegaan op pathogenen en de ontwikkeling van die “Nederbanaan”.

 


 

Gert Kema ontving zijn BSc in Landbouwplantenteelt, en zijn MSc in Plantenveredeling en PhD in Plantenziektekunde.
Gert Kema is buitengewoon hoogleraar Tropische Fytopathologie en waarnemend leerstoelhouder van het laboratorium voor Fytopathologie van Wageningen Universiteit.

 

Hij heeft 37 jaar ervaring met plantenziektekundig onderzoek. De laatste 10 jaar heeft hij het onderzoek aan banaan op de kaart gezet.
Gert Kema heeft een patent op zijn naam staan en is medeoprichter en -eigenaar van drie bedrijven die zich richten op de veredeling en teelt van banaan en het industrieel gebruik van bananenvezel.

 

Email: gert.kema@wur.nl