Dinsdag 3 december 2019 (iCal)


Nederland: een paleontologisch Luilekkerland


Hansjorg Ahrens
Leiden, Naturalis Biodiversity Center

 

Waar we uiteindelijk zelf ook belanden, lopen we dagelijks overheen: de mestvaalt van de geschiedenis. Veel van wat leeft, komt uiteindelijk in de bodem terecht en blijft daar liggen, duizenden, miljoenen
jarenlang. Dat maakt de bodem onder onze voeten tot een schatkamer van verhalen over het verleden. We hebben een tijdcapsule. Alleen moeten we niet boven de grond kijken, maar de grond in.


Waar je ook bent in Nederland, vanaf zo'n tien meter beland je in grondlagen uit de laatste ijstijd. De tijd van mammoeten en neushoorns en ook van kleine dieren zoals slaapmuizen en lemmingen.


Naturalis werkt nauw samen met hobbypaleontologen om botten en kiezen van ijstijddieren te verzamelen en te bestuderen. Daarmee zijn meerdere doelen te behalen. Enerzijds krijgen we beter zicht op hoe faunagemeenschappen zich in de loop van de tijd ontwikkelden.
Anderzijds zijn de resten van dieren ook bruikbaar om het klimaat van het verleden te reconstrueren en voorspellende modellen voor het klimaat van de toekomst te bouwen.


Naturalis heeft tussen 1950 en nu één van de grootste collecties botten en kiezen van ijstijddieren ter wereld bijeengebracht.
Nederland is nu eenmaal een van de rijkste vindplaatsen van pleistoceen zoogdieren. Er is in ons land een vruchtbare samenwerking ontstaan tussen de professionele paleontologie en amateurverzamelaars. Die laatsten houden dagelijks of wekelijks 'hun' vindplaats in de gaten en dragen nieuwe vondsten aan.


Tijdens activiteitendagen, bijvoorbeeld van de Werkgroep Pleistoceen Zoogdieren, wordt informatie uitgewisseld en kennis gedeeld. Menig amateur specialiseert zich op een bepaalde diergroep.


Bij die samenwerking sluit steeds vaker de industrie aan. Het winnen van zand verstoort het bodemarchief onherroepelijk.
Baggerbedrijven zien het steeds meer als hun verantwoordelijkheid om de geschiedenis te redden en zoeken samenwerking met de paleontologische en archeologische wereld. Een mooie recente driehoekssamenwerking is Over de Maas in het Brabantse Dreumel. Dit schoolvoorbeeld voor de wereld is de kant die de paleontologie in de toekomst op moet gaan.

 

 


 

Hansjorg Ahrens is museoloog en cultureel antropoloog. Hij deed veldwerk in onder meer Gambia. Bij Naturalis werkt hij als educatief ontwikkelaar aan programma's voor het basis- en het voortgezet onderwijs. Hansjorg Ahrens houdt zich al tientallen jaren bezig met het verzamelen en bestuderen van botten en kiezen van ijstijddieren.

 

Hij zet zijn paleontologische kennis in voor het Havenbedrijf Rotterdam en Expeditie Over de Maas.

 

Voor Naturalis is Hansjorg Ahrens expeditieleider van Kor en Bot, een jaarlijkse vistocht naar fossielen op de Oosterschelde.


Email: Hansjorg.Ahrens@naturalis.nl